Trong thực tiễn giải quyết các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rất nhiều người sau khi thực hiện hành vi phạm tội đã rơi vào trạng thái lo lắng, hoang mang và tìm mọi cách để khắc phục hậu quả. Một trong những câu hỏi được quan tâm nhiều nhất là: đã trả lại tiền chiếm đoạt được do lừa đảo có được giảm nhẹ hình phạt tội lừa đảo không, hay vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự và đối diện với nguy cơ đi tù? Đây không chỉ là thắc mắc của người phạm tội mà còn là nỗi trăn trở của gia đình họ khi đứng trước nguy cơ bị phạt tù. Để được tư vấn cụ thể, bạn đọc có thể liên hệ Luật sư Hình sự – Luật Hùng Bách theo Hotline 0983.499.828 (zalo)
Khi nào được coi là đã thực hiện xong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản?
Để xác định việc trả lại tiền có ý nghĩa như thế nào trong quá trình giải quyết vụ án, trước hết cần hiểu rõ khi nào tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được coi là đã hoàn thành. Theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được cấu thành khi người phạm tội có hành vi dùng thủ đoạn gian dối nhằm làm cho người khác tin là thật, từ đó tự nguyện giao tài sản cho người phạm tội và người này đã chiếm đoạt được tài sản đó. Thời điểm tội phạm hoàn thành chính là thời điểm người phạm tội đã chiếm đoạt được tài sản, không phụ thuộc vào việc tài sản đó sau này có được trả lại hay không.
Ví dụ, một người giả danh cán bộ ngân hàng để vay tiền của người khác, sử dụng giấy tờ giả nhằm tạo lòng tin. Ngay khi người bị hại giao tiền và người này chiếm giữ số tiền đó, thì tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản đã hoàn thành về mặt pháp lý. Việc sau đó người phạm tội có trả lại tiền hay không chỉ là tình tiết phát sinh sau khi tội phạm đã hoàn thành và không làm thay đổi bản chất hành vi phạm tội. Đây là điểm mấu chốt mà rất nhiều người hiểu sai, cho rằng nếu trả lại tiền thì coi như chưa phạm tội, điều này hoàn toàn không đúng theo quy định của pháp luật hình sự.
Trả lại tiền chiếm đoạt có được coi là tình tiết giảm nhẹ không?
Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là việc trả lại tiền chiếm đoạt có được coi là căn cứ để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hay không. Câu trả lời là có, nhưng cần hiểu đúng và đầy đủ. Theo Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, một trong các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là trường hợp người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả. Việc trả lại tiền đã chiếm đoạt trong tội lừa đảo được xem là hành vi khắc phục hậu quả tội lừa đảo và được pháp luật ghi nhận là tình tiết giảm nhẹ tội lừa đảo.
Có đương nhiên được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không?
Tuy nhiên, mức độ giảm nhẹ không mang tính đương nhiên mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Trên thực tế, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét việc trả lại tiền diễn ra trong hoàn cảnh nào, có mang tính tự nguyện hay không, trả lại toàn bộ hay chỉ một phần, thời điểm trả lại trước hay sau khi bị phát hiện khởi tố. Việc chủ động khắc phục hậu quả trước khi bị phát hiện hoặc ngay từ giai đoạn điều tra thường được đánh giá cao hơn rất nhiều so với việc trả lại tiền khi đã bị truy tố hoặc đưa ra xét xử.
Chẳng hạn, trong một vụ việc lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức bán hàng online, người phạm tội sau khi nhận thức được sai trái đã chủ động liên hệ với bị hại, hoàn trả toàn bộ số tiền, xin lỗi và tích cực hợp tác với cơ quan điều tra. Trong trường hợp này, hành vi khắc phục hậu quả không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại cho bị hại mà còn thể hiện thái độ ăn năn hối cải, qua đó tạo cơ sở để tòa án áp dụng mức hình phạt nhẹ hơn trong khung hình phạt.
Trả lại tiền lừa đảo chiếm đoạt được có được miễn trách nhiệm hình sự không?
Một quan niệm sai lầm phổ biến là cho rằng chỉ cần trả lại tiền cho bị hại và được bãi nại thì sẽ không bị xử lý hình sự. Trên thực tế, pháp luật hình sự Việt Nam không quy định việc trả lại tiền lừa đảo là căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự đối với tội danh này. Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015 chỉ cho phép miễn trách nhiệm hình sự trong những trường hợp đặc biệt, chẳng hạn như người phạm tội ít nghiêm trọng, có chuyển biến tình hình làm cho hành vi không còn nguy hiểm cho xã hội hoặc được đại xá.
Đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, việc trả lại tiền không làm mất đi yếu tố cấu thành tội phạm, mà chỉ có ý nghĩa trong việc giảm nhẹ hình phạt. Lý do là bởi hành vi lừa đảo không chỉ xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản của cá nhân mà còn ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội. Do đó, Nhà nước vẫn có trách nhiệm xử lý hình sự nhằm đảm bảo tính răn đe và phòng ngừa chung.
Mối quan hệ giữa giá trị tài sản và mức độ giảm nhẹ hình phạt
Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, hình phạt đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được chia thành nhiều khung khác nhau, căn cứ vào giá trị tài sản bị chiếm đoạt và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Giá trị tài sản càng lớn thì khung hình phạt càng nghiêm khắc. Tuy nhiên, trong cùng một khung hình phạt, việc có hay không các tình tiết giảm nhẹ, đặc biệt là tình tiết khắc phục hậu quả tội lừa đảo, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mức hình phạt cụ thể mà Tòa án áp dụng.
Trong thực tiễn xét xử, nhiều trường hợp người phạm tội thuộc khung hình phạt có mức án từ hai đến bảy năm tù nhưng nhờ chủ động bồi thường, trả lại tài sản, thành khẩn khai báo và phạm tội lần đầu đã được tòa án áp dụng mức án thấp nhất của khung, thậm chí cho hưởng án treo. Điều này cho thấy việc giảm nhẹ hình phạt tội lừa đảo phụ thuộc rất lớn vào thái độ khắc phục hậu quả của người phạm tội.
Các tình tiết giảm nhẹ khác thường đi kèm với việc trả lại tiền
Trên thực tế, việc trả lại tiền chiếm đoạt thường không đứng riêng lẻ mà đi kèm với nhiều tình tiết giảm nhẹ tội lừa đảo khác. Người phạm tội sau khi trả lại tiền thường có thái độ thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, phạm tội lần đầu và có nhân thân tốt. Ngoài ra, việc bị hại có đơn xin giảm nhẹ hình phạt cũng là yếu tố được tòa án cân nhắc khi quyết định hình phạt.
Theo Điều 54 Bộ luật Hình sự, trong trường hợp có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên. Tòa án có thể quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung. Đây là cơ sở pháp lý rất quan trọng giúp người phạm tội có cơ hội nhận mức án nhẹ hơn so với quy định thông thường.
Lời khuyên từ luật sư hình sự
Từ thực tiễn tư vấn và bào chữa, luật sư hình sự thường khuyến nghị rằng người có hành vi lừa đảo nên sớm nhận thức hậu quả pháp lý và chủ động khắc phục hậu quả ngay khi có thể. Việc trả lại tiền một cách tự nguyện, minh bạch, có chứng cứ rõ ràng sẽ giúp tăng giá trị của tình tiết giảm nhẹ. Bên cạnh đó, việc hợp tác với cơ quan điều tra và thành khẩn khai báo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nhẹ hình phạt tội lừa đảo.
Việc tham vấn luật sư hình sự ngay từ giai đoạn đầu có thể giúp người phạm tội xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp, tận dụng tối đa các tình tiết giảm nhẹ và hạn chế rủi ro pháp lý không đáng có.
Có thể khẳng định rằng, đã trả lại tiền chiếm đoạt được do lừa đảo có được giảm nhẹ hình phạt không thì câu trả lời là có, nhưng chỉ với ý nghĩa là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, không phải căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự. Việc khắc phục hậu quả tội lừa đảo càng sớm, càng tự nguyện và càng đầy đủ thì khả năng được áp dụng mức hình phạt nhẹ càng cao. Nếu bạn hoặc người thân đang vướng vào vụ việc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đừng chần chừ hay tự xử lý theo cảm tính. Hãy liên hệ sớm với luật sư hình sự có kinh nghiệm để được tư vấn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách tốt nhất.
Liên hệ Luật sư hình sự Luật Hùng Bách
Trên đây là toàn bộ nội dung của bài viết Đã trả lại tiền lừa đảo có được giảm nhẹ hình phạt không? của Luật sư Hình sự – Luật Hùng Bách. Trường hợp bạn cần tư vấn, hỗ trợ tư vấn chuyên sâu hãy liên hệ ngay với chúng tôi tại các văn phòng, chi nhánh ở TP. Hà Nội, Hà Tĩnh, TP. Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh theo các phương thức sau:
- Email: Luathungbach@gmail.com
- Điện thoại: 0983.499.828 (Zalo)
- Fanpage: https://www.facebook.com/LuatHungBach
- Website: https://luathungbach.vn/
Trân trọng!
