Trong bối cảnh thị trường ngày càng sôi động, nhiều cá nhân và doanh nghiệp tìm cách nhập hàng từ nước ngoài về kinh doanh. Điều này khiến tình trạng kinh doanh hàng nhập lậu hay buôn bán hàng không có hóa đơn, chứng từ trở nên phổ biến và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Không ít người vẫn nghĩ rằng nhập hàng lậu hoặc mua hàng không có hóa đơn chỉ bị xử phạt hành chính, nhưng thực tế hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Bạn đọc nếu đang có vướng mắc pháp lý liên quan đến nội dung này hãy liên hệ Luật sư Hình sự – Luật Hùng Bách theo Hotline 0983.499.828 (zalo).
Hàng nhập lậu là gì?
Hàng nhập lậu là hàng hóa nhập khẩu mà việc nhập khẩu, thông quan, lưu thông không tuân thủ quy định pháp luật về xuất nhập khẩu, hải quan, thuế và các quy định chuyên ngành. Theo quy định hành chính hiện hành (Nghị định 98/2020/NĐ-CP và Nghị định 128/2020/NĐ-CP), khái niệm này bao gồm nhiều trường hợp: hàng thuộc danh mục cấm hoặc tạm ngừng nhập khẩu; hàng nhập khẩu không có giấy phép bắt buộc; hàng không đi qua cửa khẩu, không làm thủ tục hải quan hoặc gian lận khi làm thủ tục; hàng lưu thông trên thị trường không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp hoặc có hóa đơn không hợp pháp; hàng phải dán tem nhập khẩu nhưng không dán tem hoặc dán tem giả.
Một điểm đặc biệt cần phải lưu ý là hàng nhập lậu không hoàn toàn đồng nghĩa với hàng không rõ nguồn gốc. Kinh doanh hàng không có hóa đơn là một trong những tiêu chí để coi là hàng nhập lậu theo quy định về lưu thông, nhưng hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ có thể bao gồm hàng sản xuất trong nước, hàng nhái, hàng giả mà không nhất thiết là hàng nhập lậu nếu không liên quan đến thủ tục hải quan. Vì vậy, khi xem xét rủi ro pháp lý, cần phân tích chi tiết đó là hành vi nhập khẩu trái phép, lưu thông không hóa đơn hay gồm cả hai hành vi này.
Kinh doanh hàng nhập lậu bị xử lý hành chính thế nào?
Khi phát hiện có hành vi buôn bán hàng nhập lậu hay kinh doanh hàng không có hóa đơn, cơ quan quản lý có thể áp dụng hình thức xử phạt hành chính tuỳ vào giá trị hàng hoá, cụ thể như sau:
- Hàng hóa nhập lậu có trị giá dưới 3.000.000 đồng: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng;
- Hàng hóa nhập lậu có giá trị từ 3.000.000 đồng đến dưới 5.000.000 đồng: Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng;
- Hàng hóa nhập lậu có giá trị từ 5.000.000 đồng đến dưới 10.000.000 đồng: Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng;
- Hàng hóa nhập lậu có giá trị từ 10.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng: Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng;
- Hàng hóa nhập lậu có giá trị từ 20.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng: Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng;
- Hàng hóa nhập lậu có giá trị từ 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng;
- Hàng hóa nhập lậu có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 70.000.000 đồng: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng;
- Hàng hóa nhập lậu có giá trị từ 70.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng;
- Hàng hóa nhập lậu có giá trị từ 100.000.000 đồng trở lên: Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Ngoài ra, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể xem xét phạt tiền gấp hai lần đối với hành vi kinh doanh hàng hoá nhập lậu trong các trường hợp sau:
- Người vi phạm trực tiếp nhập lậu hàng hóa có giá trị dưới 100.000.000 đồng hoặc từ 100.000.000 đồng trở lên mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
- Hàng hóa nhập lậu thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu;
- Hàng hóa nhập lậu là: thực phẩm; phụ gia thực phẩm; chất hỗ trợ chế biến thực phẩm; chất bảo quản thực phẩm, thuốc phòng bệnh và thuốc; nguyên liệu làm thuốc, mỹ phẩm;…
Bên cạnh hình thức phạt tiền, người có hành vi kinh doanh hàng nhập lậu có thể bị áp dụng thêm các hình thức xử phạt bổ sung:
- Tịch thu tang vật;
- Tịch thu phương tiện vận tải;
Hoặc các biện pháp khắc phục hậu quả:
- Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại, hàng hóa không bảo đảm an toàn;
- Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được.
Kinh doanh hàng nhập lậu có bị phạt tù không?
Kinh doanh hàng nhập lậu có thể bị phạt tù, nhưng chỉ khi hành vi thỏa mãn các yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật hình sự. Nếu chỉ là vi phạm hành chính (giá trị nhỏ, vi phạm lần đầu, không thuộc trường hợp tăng nặng,…), người vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, khi hành vi đạt mức nghiêm trọng hoặc có yếu tố tăng nặng thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội buôn lậu theo Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015.
Căn cứ để xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự tội kinh doanh hàng nhập lậu cũng phụ thuộc vào giá trị hàng hoá, lịch sử phạm tội, đặc điểm của hàng hoá và đặc điểm của hành vi phạm tội.
Mức phạt tù tội kinh doanh hàng nhập lậu
- Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: với hành hoá có giá trị từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng. Dưới 300 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, vật phạm pháp là di vật, cổ vật;…
- Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm: phạm tội có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; vật phạm pháp là bảo vật quốc gia;…
- Phạt tù từ 7 năm đến 15 năm: nếu hàng có trị giá từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng; thu lợi bất chính từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng.
- Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm: hành hoá nhập lậu trị giá 1 tỷ đồng trở lên; thu lợi bất chính 1 tỷ đồng trở lên; lợi dụng chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh,..
Ví dụ thực tế về việc buôn bán hàng nhập lậu bị chuyển từ phạt hành chính sang hình sự: Nếu một cá nhân bán buôn bán hàng nhập lậu với giá trị nhỏ, lần đầu, không thuộc danh mục cấm thỉ sẽ bị xử phạt hành chính. Nếu cùng hành vi đó nhưng lặp lại nhiều lần, hàng hóa giá trị lớn từ 100 triệu, hoặc bị phát hiện đã từng bị xử phạt mà còn vi phạm, lợi dụng chức vụ/ tổ chức xuyên quốc gia → có thể bị truy cứu tội buôn lậu và bị phạt tù.
Người kinh doanh cần lưu ý gì để tránh rủi ro pháp lý?
Nếu bạn đang hoặc có ý định kinh doanh hàng nhập khẩu, để tránh rủi ro liên quan đến buôn bán hàng nhập lậu hay kinh doanh hàng không có hóa đơn, cần chú ý những điều sau:
- Tuân thủ thủ tục hải quan: nhập hàng qua cửa khẩu hợp pháp, kê khai, làm thủ tục hải quan đầy đủ; giữ chứng từ nhập khẩu, hóa đơn, vận đơn, giấy phép (nếu hàng thuộc danh mục phải có).
- Mua bán hàng hoá có hóa đơn, chứng từ hợp pháp: luôn có hóa đơn, chứng từ giao dịch hợp lệ để chứng minh nguồn gốc, tránh kinh doanh hàng không có hóa đơn – đây là căn cứ để xử phạt hành chính và có thể là yếu tố quan trọng khi cơ quan điều tra xác minh hành vi buôn lậu.
- Kiểm tra danh mục hành hoá cấm/tạm ngừng kinh doanh: trước khi xác định kinh doanh mặt hàng nào đó, cá nhân, tổ chức nên kiểm tra sản phẩm có nằm trong danh mục cấm/tạm ngừng nhập khẩu hay yêu cầu giấy phép chuyên ngành không. Nhập hàng thuộc danh mục đang bị cấm là hành vi vi phạm pháp luật.
Liên hệ Luật sư Hình sự – Hotline 0983.499.828 (zalo).
- Quản trị rủi ro thuế và hoạt động kế toán: đảm bảo kê khai thuế, nộp thuế đúng quy định. Lưu giữ hồ sơ kế toán, chứng từ nhập khẩu để tránh bị truy thu thuế hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về thuế.
- Tránh bị xử phạt vi phạm dù chỉ ở mức phạt hành chính: nếu đã bị xử phạt hành chính mà vẫn tiếp tục vi phạm có thể là điều kiện để truy cứu hình sự. Vì vậy, khi bị xử phạt, phải nghiêm túc khắc phục hậu quả và không lặp lại vi phạm để tránh dính đến pháp lý sau này.
- Yêu cầu Luật sư tư vấn pháp lý: Trước một hoạt động kinh doanh nếu cá nhân, tổ chức không nắm vững các quy định pháp luật liên quan có thể liên hệ nhờ tới sự hỗ trợ của Luật sư để hoạt động kinh doanh được thực hiện một cách hiệu quả mà vẫn đúng quy định pháp luật.
Liên hệ luật sư tư vấn Luật Hùng Bách
Nếu bạn đang đối mặt với vụ việc liên quan đến kinh doanh hàng nhập lậu hoặc rủi ro do kinh doanh hàng không có hóa đơn, việc tìm luật sư chuyên về hải quan, quản lý thị trường, thuế và hình sự kinh tế là rất cần thiết. Luật Hùng Bách chúng tôi với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý có thể tư vấn các nội dung sau:
- Đánh giá tính chất hành vi: hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hay truy cứu hình sự.
- Hướng dẫn thu thập, kiểm tra tài liệu, chứng cứ liên quan, lập hồ sơ giải trình với cơ quan quản lý khi có yêu cầu.
- Đại diện cho khách hàng tham gia làm việc với cơ quan quản lý, cơ quan tố tụng để yêu cầu xem xét giảm nhẹ hình phạt hành chính, xin giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp/cá nhân.
- Tư vấn hoàn thiện chứng từ, kê khai thuế, thủ tục hải quan để khắc phục hậu quả.
Từ những phân tích trên, có thể thấy rằng việc kinh doanh hàng nhập lậu tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn đa số người buôn bán vẫn nghĩ. Nếu chỉ vi phạm ở mức độ nhẹ, người kinh doanh có thể bị xử phạt hành chính, tịch thu hàng hóa hoặc buộc nộp lại số lợi bất chính. Tuy nhiên, khi hành vi có giá trị lớn, lặp lại nhiều lần hoặc có dấu hiệu tổ chức, người vi phạm hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự Tội buôn lậu theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Liên hệ Luật sư hình sự Luật Hùng Bách
Điều này cho thấy mỗi cá nhân, doanh nghiệp cần nghiêm túc tuân thủ quy trình nhập khẩu và lưu thông hàng hóa để tránh bị vi phạm. Việc chuẩn bị đầy đủ hóa đơn, chứng từ và cập nhật quy định pháp luật là cách tốt nhất để bảo vệ mình trong hoạt động kinh doanh.
Trên đây là toàn bộ nội dung của bài viết Kinh doanh hàng nhập lậu có bị đi tù không? của Luật sư Hình sự – Luật Hùng Bách. Trường hợp bạn cần tư vấn, hỗ trợ tư vấn chuyên sâu hãy liên hệ ngay với chúng tôi tại các văn phòng, chi nhánh ở TP. Hà Nội, Hà Tĩnh, TP. Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh theo các phương thức sau:
- Email: Luathungbach@gmail.com
- Điện thoại: 0983.499.828 (Zalo)
- Fanpage: https://www.facebook.com/LuatHungBach
- Website: https://luathungbach.vn/
Trân trọng!

