Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, Internet mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng kéo theo không ít hệ lụy pháp lý. Một trong những hành vi vi phạm pháp luật ngày càng phổ biến là mua giấy tờ giả trên mạng và sử dụng giấy tờ giả trong các giao dịch dân sự, hành chính, kinh doanh. Nhiều cá nhân cho rằng việc “chỉ mua để dùng cho tiện”, “không gây thiệt hại cho ai” sẽ không bị xử lý, tuy nhiên quan điểm này hoàn toàn sai lầm và tiềm ẩn rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Liên hệ ngay tới Luật Hùng Bách theo Hotline 0983.499.828 (zalo) để được tư vấn trực tiếp.
Mua giấy tờ giả trên mạng là gì?
Mua giấy tờ giả trên mạng là hành vi đặt mua, trao đổi, thanh toán để nhận được các loại giấy tờ không do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp, nhưng được làm giả tinh vi về hình thức, con dấu, chữ ký… thông qua Internet. Các giao dịch này thường diễn ra bí mật, nhanh chóng và tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn cho cả người mua lẫn người bán.
Giấy tờ giả là gì? Các loại giấy tờ giả phổ biến hiện nay
Pháp luật Việt Nam không đưa ra định nghĩa cụ thể về “giấy tờ giả”, nhưng thông qua các quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), có thể hiểu:
Giấy tờ giả là tài liệu, giấy tờ được làm ra hoặc bị sửa chữa, tẩy xóa, giả mạo về nội dung, hình thức, con dấu, chữ ký của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, nhằm sử dụng như giấy tờ thật. Giấy tờ giả có thể được làm giả hoàn toàn (làm mới từ đầu); hoặc làm giả một phần (sửa nội dung, thay ảnh, thay thông tin).
Các loại giấy tờ giả phổ biến hiện nay
Trên thực tế, các loại giấy tờ giả thường được mua bán trên mạng gồm:
- Giấy tờ tùy thân: CMND/CCCD, hộ chiếu, giấy khai sinh,…
- Giấy khám sức khoẻ;
- Giấy phép, chứng chỉ: bằng lái xe, bằng tốt nghiệp, chứng chỉ hành nghề,…
- Giấy tờ doanh nghiệp: giấy đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, đăng ký hoạt động,…
- Giấy tờ tài sản: sổ đỏ, giấy chứng nhận quyền sở hữu, giấy tờ xác nhận chất lượng, nguồn gốc tài sản,…
- Giấy tờ tài chính: sổ tiết kiệm, hợp đồng tín dụng,…
Việc sử dụng các loại giấy tờ giả này đều xâm phạm trật tự quản lý hành chính nhà nước và có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội.
Mua giấy tờ giả trên mạng có phạm tội không?
Mua giấy tờ giả trên mạng không đơn thuần là hành vi “mua bán dân sự”, mà là hành vi xâm phạm trực tiếp đến trật tự quản lý hành chính của Nhà nước. Tùy thuộc vào mục đích, hành vi cụ thể và hậu quả xảy ra, người mua giấy tờ giả có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Không phải mọi hành vi mua giấy tờ giả đều đương nhiên cấu thành tội phạm. Pháp luật Việt Nam phân định trách nhiệm pháp lý dựa trên các yếu tố sau:
- Hành vi cụ thể của người mua;
- Mục đích mua giấy tờ giả;
- Hậu quả pháp lý và thiệt hại phát sinh.
Trong những trường hợp chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, ranh giới giữa xử phạt hành chính và xử lý hình sự là rất mong manh.
Xử phạt hành chính đối với hành vi mua giấy tờ giả
Theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, cá nhân có hành vi liên quan đến giấy tờ giả nhưng chưa gây hậu quả nghiêm trọng, chưa sử dụng vào thực tế, có thể bị xử phạt hành chính.
Các hình thức xử phạt bao gồm:
- Phạt tiền theo mức độ vi phạm;
- Tịch thu giấy tờ giả, phương tiện vi phạm;
- Buộc tiêu hủy giấy tờ giả.
Ví dụ: Một cá nhân đặt mua bằng lái xe giả trên mạng nhưng chưa sử dụng, chưa nộp cho bất kỳ cơ quan, tổ chức nào, hành vi bị phát hiện kịp thời thì có thể bị xử phạt hành chính và buộc tiêu hủy tang vật.
Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người mua giấy tờ giả
Theo Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):
Người nào làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự…
Như vậy, nếu mua giấy tờ giả trên mạng nhằm mục đích sử dụng, hoặc đã sử dụng trong thực tế, người mua có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, kể cả khi không trực tiếp làm giả. Pháp luật không phân biệt mua giấy tờ giả để “dùng cho cá nhân” hay “dùng cho người khác”. Chỉ cần có hành vi sử dụng hoặc giúp sức cho việc sử dụng là đã có nguy cơ chịu trách nhiệm hình sự.
Sử dụng giấy tờ giả bị xử lý thế nào?
Trách nhiệm hành chính khi sử dụng giấy tờ giả
Người dùng giấy tờ giả trong các thủ tục hành chính (xin việc, đăng ký kinh doanh, làm hồ sơ vay vốn…) có thể bị:
- Phạt tiền;
- Hủy bỏ kết quả giải quyết thủ tục;
- Thu hồi giấy tờ, buộc hoàn trả những lợi ích đã đạt được.
Việc xử phạt hành chính thường áp dụng khi chưa gây hậu quả nghiêm trọng hoặc chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Trách nhiệm hình sự khi sử dụng giấy tờ giả
Theo Điều 341 BLHS, hành vi sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức có thể bị:
- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.
- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:Có tổ chức; Phạm tội 02 lần trở lên; Làm từ 02 đến 05 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác; Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng;…
- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm: Làm 06 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác trở lên; Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng; Thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên.
- Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.”.
Nếu việc sử dụng giấy tờ giả nhằm:
- Lừa đảo chiếm đoạt tài sản;
- Trốn tránh nghĩa vụ pháp lý;
- Gây thiệt hại cho Nhà nước, tổ chức, cá nhân khác;
thì người vi phạm có thể bị xử lý thêm về các tội danh khác theo Bộ luật Hình sự.
Trách nhiệm của người môi giới, quảng cáo giấy tờ giả trên mạng
Thực tế cho thấy, nhiều đường dây mua bán giấy tờ giả hoạt động thông qua:
- Mạng xã hội (Facebook, Zalo, Telegram…);
- Website, diễn đàn, nhóm kín;
- Cá nhân trung gian nhận hồ sơ,….
Những người này, dù không trực tiếp làm giả, nhưng nếu có hành vi:
- Quảng cáo, chào mời dịch vụ làm giấy tờ giả;
- Kết nối người mua với người làm giả;
- Nhận tiền hoa hồng, hưởng lợi bất chính;
thì vẫn có thể bị xác định là đồng phạm và phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với vai trò tham gia. Ngoài trách nhiệm hình sự, người bán giấy tờ giả còn phải đối mặt với nhiều hậu quả pháp lý khác, bao gồm:
- Bồi thường thiệt hại cho cá nhân, tổ chức bị xâm hại quyền lợi;
- Truy thu toàn bộ khoản thu lợi bất chính;
- Bị cấm kinh doanh, cấm hành nghề trong một số lĩnh vực nhất định;
- Ảnh hưởng nghiêm trọng đến lý lịch cá nhân và cuộc sống sau này.
Luật sư tư vấn pháp luật – LHB Law Firm
Giấy tờ giả trên mạng thường được rao bán với mức giá rất rẻ. Tuy nhiên cái giá phải trả thường rất đắt. Nhiều người chủ quan cho rằng số tiền bỏ ra giao dịch không lớn nên nếu bị phát hiện cùng lắm chỉ bị phạt hành chính. Chính sự chủ quan và không am hiểu pháp luật đã khiến những người có hành vi vi phạm phải đánh đổi nhiều cơ hội phát triển trong tương lai. Nếu bạn:
- Lỡ mua giấy tờ giả trên mạng;
- Đã sử dụng giấy tờ giả và lo ngại trách nhiệm pháp lý;
- Bị cơ quan chức năng mời làm việc, điều tra;
- Cần tư vấn hướng xử lý đúng pháp luật, giảm thiểu rủi ro;
Liên hệ tới Luật sư của chúng tôi tại Văn phòng, chi nhánh ở: Hà Nội; TP. Hồ Chí Minh; Đà Nẵng, Khánh Hòa; Hà Tĩnh; Nhật Bản;… theo các phương thức sau:
- Email: Luathungbach@gmail.com
- Điện thoại: 0983.499.828 (zalo)
- Fanpage: https://www.facebook.com/LuatHungBach
- Website: https://luathungbach.vn
Trân trọng!
