Trong nhiều vụ việc hình sự, làm đơn yêu cầu khởi tố là cơ sở quan trọng đầu tiên để cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Hiểu rõ cách thức làm văn bản và nội dung cần có trong đơn không chỉ giúp người bị hại thực hiện đúng quyền của mình mà còn bảo đảm quá trình giải quyết vụ việc được tiến hành nhanh chóng, đúng trình tự tố tụng. Chúng tôi sẽ phân tích làm rõ vấn đề này trong bài viết dưới đây. Hoặc bạn đọc có thể liên hệ tới Luật sư hình sự Luật Hùng Bách theo Hotline 0983.499.828 (zalo) để được tư vấn cụ thể.
Đơn yêu cầu khởi tố là gì?
Đơn yêu cầu khởi tố là văn bản do người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của họ lập và gửi đến cơ quan có thẩm quyền nhằm đề nghị xem xét khởi tố vụ án hình sự đối với hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong những trường hợp pháp luật quy định chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại. Thông qua đơn yêu cầu khởi tố, người làm đơn thể hiện rõ ý chí đề nghị Nhà nước sử dụng quyền lực tố tụng hình sự để điều tra, xử lý người có hành vi phạm tội theo quy định của pháp luật.
Việc làm đơn yêu cầu khởi tố không chỉ là căn cứ pháp lý để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trách nhiệm hình sự mà còn là cơ chế bảo đảm quyền tự định đoạt của người bị hại trong những vụ việc mà pháp luật cho phép. Cần lưu ý Đơn yêu cầu khởi tố ở đây không phải là Kiến nghị khởi tố – thủ tục giành cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị bằng văn bản và gửi kèm theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm).
Khi nào cần làm đơn yêu cầu khởi tố?
Căn cứ Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người bị hại có quyền làm đơn yêu cầu khởi tố đối với những vụ việc quyết định khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Theo đó, đối với các tội được liệt kê tại khoản 1 Điều 155, mặc dù hành vi đã có dấu hiệu tội phạm, nhưng do tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội không quá lớn và chủ yếu xâm phạm đến quyền, lợi ích riêng của cá nhân, nên Nhà nước chỉ tiến hành khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của bị hại.
Đơn yêu cầu khởi tố trong trường hợp này không chỉ là điều kiện tố tụng bắt buộc mà còn thể hiện nguyên tắc tôn trọng quyền tự định đoạt của bị hại, cho phép họ cân nhắc giữa việc xử lý hình sự và các giải pháp khác như hòa giải, bồi thường dân sự.
Ngoài ra, Điều 155 cũng quy định rõ nếu người bị hại đã nộp đơn nhưng sau đó tự nguyện rút đơn thì cơ quan tiến hành tố tụng phải đình chỉ vụ án, trừ trường hợp có căn cứ xác định việc rút đơn là do bị ép buộc, cưỡng bức. Quy định này nhằm bảo đảm ý chí rút đơn của người bị hại được tôn trọng và tự nguyện thực hiện một cách khách quan. Đồng thời ngăn chặn việc bên có hành vi phạm tội lợi dụng việc rút đơn để trốn tránh trách nhiệm hình sự.
Những ai có quyền làm đơn yêu cầu khởi tố?
Căn cứ khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, quyền làm đơn yêu cầu khởi tố trước hết thuộc về người bị hại trong các vụ án chỉ được khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Người bị hại là cá nhân trực tiếp bị xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp do hành vi phạm tội gây ra và có quyền tự mình thể hiện ý chí yêu cầu cơ quan có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự thông qua đơn yêu cầu khởi tố.
Trường hợp người bị hại là người chưa đủ 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất, hoặc đã chết, thì người đại diện hợp pháp của họ mới là chủ thể có quyền làm đơn yêu cầu khởi tố. Quy định này nhằm bảo đảm quyền tự định đoạt của bị hại trong những vụ án có tính chất ít nghiêm trọng, đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những người không đủ khả năng tự mình thực hiện quyền tố tụng.
Ngoài ra, những cá nhân, tổ chức khác khi phát hiện hành vi vi phạm cũng có thể làm đơn yêu cầu khởi tố để cơ quan có thẩm quyền xem xét. Tuy nhiên, những đối tượng này khi làm đơn thường là dưới dạng đơn trình báo, tố giác tội phạm.
Yêu cầu khởi tố gửi cơ quan nào?
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, đơn yêu cầu khởi tố phải được gửi đến cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm. Trong đó chủ yếu là Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát. Trên thực tế, cơ quan phù hợp nhất để gửi Đơn yêu cầu khởi tố là Cơ quan điều tra Công an nơi xảy ra hành vi phạm tội hoặc nơi người bị yêu cầu khởi tố cư trú, bởi đây là cơ quan trực tiếp có thẩm quyền kiểm tra, xác minh và ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Việc gửi đơn đúng cơ quan điều tra sẽ giúp rút ngắn thời gian thụ lý và bảo đảm vụ việc được giải quyết theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng.
Bên cạnh đó, người có quyền yêu cầu khởi tố cũng có thể gửi đơn yêu cầu khởi tố đến Viện kiểm sát cùng cấp. Trong trường hợp này, Viện kiểm sát có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm sát việc giải quyết và chuyển đơn đến Cơ quan điều tra để tiến hành xác minh theo thẩm quyền. Quy định này nhằm tăng cường cơ chế giám sát, bảo đảm việc tiếp nhận và xử lý yêu cầu khởi tố được khách quan, đúng pháp luật, đồng thời tránh tình trạng đơn yêu cầu khởi tố bị chậm trễ hoặc không được xem xét giải quyết.
Đơn yêu cầu khởi tố cần có nội dung gì?
Đơn yêu cầu khởi tố vụ án hình sự cần bảo đảm đầy đủ những nội dung cơ bản để được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và xem xét giải quyết theo đúng trình tự pháp luật.
Những nội dung cần có trong đơn:
- Trước hết, đơn yêu cầu khởi tố phải ghi rõ nơi cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hoặc giải quyết. Việc xác định đúng cơ quan tiếp nhận giúp đơn được thụ lý kịp thời, tránh tình trạng chuyển đơn lòng vòng hoặc chậm giải quyết đơn.
- Tiếp theo, thông tin của người yêu cầu khởi tố là nội dung bắt buộc, bao gồm họ tên, địa chỉ thường trú hoặc nơi ở hiện tại, số CCCD, ngày cấp, nơi cấp và số điện thoại liên hệ. Những thông tin này giúp cơ quan tiến hành tố tụng xác định đúng tư cách người yêu cầu khởi tố, thuận tiện cho việc liên hệ, làm việc.
- Trình bày chi tiết diễn biến, thời gian và địa điểm xảy ra sự việc. Trong phần này, người yêu cầu khởi tố cần trình bày rõ ràng, trung thực các tình tiết của vụ việc, cách thức hành vi xảy ra, hậu quả (nếu có) và những người liên quan.
- Thể hiện rõ yêu cầu khởi tố vụ án hình sự đối với hành vi đã xảy ra. Đây là phần thể hiện ý chí của người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp, đặc biệt quan trọng trong các trường hợp vụ án chỉ được khởi tố theo yêu cầu của bị hại theo quy định của pháp luật.
- Cuối cùng, danh sách hồ sơ, tài liệu kèm theo cũng cần được liệt kê đầy đủ trong đơn yêu cầu khởi tố. Các tài liệu, chứng cứ như hình ảnh, video, giấy tờ, lời khai nhân chứng… sẽ là căn cứ quan trọng giúp cơ quan điều tra kiểm tra, xác minh và giải quyết vụ việc một cách nhanh chóng, khách quan và đúng pháp luật.
Liên hệ tới Luật sư hình sự Luật Hùng Bách theo Hotline 0983.499.828 (zalo) để được tư vấn cụ thể.
Như vậy, việc nắm rõ cách viết đơn yêu cầu khởi tố sẽ giúp đơn được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xem xét và giải quyết thuận lợi theo quy định pháp luật. Trên thực tế, tham khảo mẫu đơn chuẩn là cách hiệu quả để hạn chế sai sót về hình thức và nội dung. Nhằm hỗ trợ người dân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, chúng tôi cung cấp mẫu đơn yêu cầu khởi tố cùng hướng dẫn chi tiết về cách viết đơn để bạn đọc dễ dàng áp dụng trong từng trường hợp cụ thể.
Hồ sơ kèm cần có kèm theo đơn:
Để vụ việc được giải quyết nhanh chóng, khách quan thì hồ sơ tài liệu kèm theo đơn yêu cầu khởi tố cũng là một yếu tố quan trọng. Bao gồm những tài liệu sau:
Thứ nhất, tài liệu chứng minh nhân thân và tư cách người yêu cầu khởi tố.
Hồ sơ kèm theo đơn yêu cầu khởi tố trước hết cần có các giấy tờ chứng minh nhân thân của người yêu cầu như bản sao CCCD, giấy tờ xác nhận nơi cư trú hoặc các giấy tờ khác thể hiện rõ tư cách người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp. Những tài liệu này giúp cơ quan tiến hành tố tụng xác định đúng chủ thể có quyền yêu cầu khởi tố theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, đồng thời bảo đảm tính hợp lệ của đơn yêu cầu khởi tố.
Thứ hai, tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi có dấu hiệu tội phạm.
Đây là nhóm tài liệu quan trọng nhất trong hồ sơ kèm theo đơn yêu cầu khởi tố. Các chứng cứ có thể bao gồm hình ảnh, video, bản ghi âm, tin nhắn, email, camera giám sát, tài liệu y tế, biên bản hiện trường hoặc lời khai, thông tin của người làm chứng. Những tài liệu này giúp cơ quan điều tra có cơ sở ban đầu để đánh giá tính xác thực của nội dung yêu cầu khởi tố và xác định dấu hiệu tội phạm cần được làm rõ.
Thứ ba, tài liệu thể hiện hậu quả và thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra.
Trong nhiều vụ việc, đặc biệt là các tội xâm phạm đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản. Hồ sơ kèm theo đơn yêu cầu khởi tố cần có tài liệu chứng minh hậu quả như giấy chứng nhận thương tích, kết luận giám định, hóa đơn chi phí điều trị, tài liệu chứng minh thiệt hại tài sản hoặc các giấy tờ liên quan khác. Những tài liệu này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định mức độ nguy hiểm của hành vi và làm căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự.
Thứ tư, các tài liệu, giấy tờ liên quan khác.
Ngoài các nhóm tài liệu nêu trên, người yêu cầu khởi tố có thể kèm theo các văn bản, đơn từ, biên bản làm việc trước đó với cơ quan, tổ chức có liên quan hoặc các tài liệu khác có giá trị chứng minh nội dung vụ việc. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kèm theo đơn yêu cầu khởi tố không chỉ giúp cơ quan có thẩm quyền thuận lợi trong quá trình xác minh mà còn góp phần bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người yêu cầu khởi tố.
Thủ tục tiếp nhận và giải quyết yêu cầu khởi tố
Căn cứ Điều 9 Thông tư liên tịch số 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được đơn thuộc thẩm quyền, Thủ trưởng Cơ quan điều tra phải trực tiếp tổ chức, chỉ đạo việc thụ lý, phân công Điều tra viên, Cán bộ điều tra giải quyết hoặc ra quyết định phân công Phó Thủ trưởng phụ trách, đồng thời thông báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền.
Trường hợp đơn thuộc thẩm quyền của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, thì cấp trưởng cơ quan này cũng phải thực hiện việc chỉ đạo thụ lý, phân công cán bộ hoặc phân công cấp phó trong cùng thời hạn và có trách nhiệm thông báo cho Viện kiểm sát. Kết thúc quá trình giải quyết, cơ quan thụ lý phải ban hành một trong ba quyết định: khởi tố vụ án hình sự; không khởi tố vụ án hình sự; hoặc tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố. Quy trình này thể hiện yêu cầu xử lý kịp thời, đúng thẩm quyền, đồng thời bảo đảm cơ chế kiểm sát nhằm tránh bỏ lọt tội phạm hoặc khởi tố không có căn cứ.
Nếu bạn đã làm đơn yêu cầu khởi tố nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết hãy Liên hệ tới Luật sư hình sự Luật Hùng Bách theo Hotline 0983.499.828 (zalo) để được tư vấn cụ thể.
Dịch vụ Luật sư hỗ trợ làm đơn khởi tố hình sự
Luật Hùng Bách là đơn vị cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên sâu trong lĩnh vực hình sự. Chúng tôi có đội ngũ Luật sư được đào tạo bài bản, có kiến thức chuyên môn cao để giải quyết các vấn đề liên quan đến lĩnh vực hình sự. Bằng sự tận tâm, kỹ năng nghề nghiệp, bằng kinh nghiệm thực chiến nhiều năm qua. Chúng tôi tự tin có thể bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của khách khách hàng theo quy định pháp luật với các công việc gồm:
- Tư vấn pháp luật chuyên sâu: Đánh giá tính pháp lý của vụ việc, phương án bào chữa cho khách hàng,…;
- Hỗ trợ soạn thảo văn bản tố tụng cho khách hàng theo hướng có lợi trong quá trình giải quyết vụ án;
- Hỗ trợ thu thập tài liệu, chứng cứ cần thiết trong quá trình giải quyết vụ án;
- Tham gia tranh tụng tại Tòa án cấp sơ thẩm, phúc thẩm;
- Hỗ trợ thủ tục kháng nghị bản án theo thủ tục tái thẩm, giám đốc thẩm;
Trường hợp bạn cần tư vấn, hỗ trợ tư vấn chuyên sâu. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi tại các văn phòng, chi nhánh ở TP. Hà Nội, Hà Tĩnh, TP. Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh theo các phương thức sau:
- Email: Luathungbach@gmail.com
- Điện thoại: 0983.499.828 (zalo)
- Fanpage: https://www.facebook.com/LuatHungBach
- Website: https://luathungbach.vn
Trân trọng!
